ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫਸਾਦ : ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਖਾਸ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਹੀਂ

( ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਵਾਹਵਾ ਲਮਕ ਜਾਣ ਦੇ ਇਮਕਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਅਫਰਾ ਤਫਰੀ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ.ਪਿੱਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਬੇਲਗਾਮ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੇ ਲੁੰਪਨ ਅਮਲੀ-ਠਮਲੀ ਚਾਕੂਬਾਜ਼ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਬੇਪਨਾਹ ਵਾਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ . ਆਰਥਿਕ ਨਾਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਿਕਾਰਡ ਨਜਰੀਂ ਪੈਣ ਲੱਗੇ ਹਨ. ਬੇਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿਲਾ ਮੌਜੂਦਾ ਇੰਤਜਾਮ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ.)
ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਫਸਾਦ ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ ।  ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਅੱਗ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲੰਦਨ  ਦੇ ਇਲਾਵਾ ,  ਬਰਮਿਘਮ ,  ਕੈਂਟ ,  ਲਿਵਰਪੂਲ ,  ਨਾਟਿੰਘਮ ,  ਬਰਿਸਟਲ ਅਤੇ ਲੀਡਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ ।  ਲੰਦਨ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਉਸਦੇ ਲਈ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਰਾਬ ਰਾਤ ਰਹੀ । ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਉੱਤੇ ਲੁੱਟ ,  ਅੱਗਜਨੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਾਜਕਤਾ ਵਰਗੀ  ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸਥਿਤੀ   ਦੇ ਚਲਦੇ ਮੇਟਰੋਪੋਲਿਟਨ ਪੁਲਿਸ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਕਰੜੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ  ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ । ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ  ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਫੌਜ਼ ਚਾਹੇ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਪਰ ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਦੇ ਪੁਲਸੀਆਂ  ਦਾ ਗਲੀਆਂ ਬਜਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਹੜ੍ਹ ਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ. ਉਸਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ  ਹੋ ਰਹੇ ਦੰਗਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿੱਬੜਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ  ਤੈਨਾਤ 3500 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ  ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਤਕਰੀਬਨ 2500 ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲੈਣੀ ਪਈ ਹੈ ।  ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ 200 ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਗਿਰਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ।  ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ 450 ਤੋਂ ਵਧ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ।  ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।  ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ 24 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਵਲੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 400 ਫੀਸਦੀ ਜਿਆਦਾ ਆਪਾਤ ਫੋਨ ਕਾਲ ਮਿਲੇ ਹਨ ।  ਉੱਧਰ ,  ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਯਾਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਦੰਗੇ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਜਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਇੱਕ 26 ਸਾਲ ਦਾ ਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ । ਇਨ੍ਹਾਂ  ਦੰਗਿਆਂ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੌਤ ਹੈ ।

ਪੁਲਿਸ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਦੀ ਮੌਤ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਦੰਗਾ ਭੜਕਿਆ ਸੀ ।  ਪਿੱਛਲੀ ਰਾਤ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।  ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ।  ਪੁਲਿਸ ਜਵਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਟਰੋਲ ਬੰਬਾਂ ਨਾਲ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ।  ਉਧਰ  ਬ੍ਰਿਟਨ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ।  ਇਸ ਵਿੱਚ ,  ਕਾਰਜਵਾਹਕ ਪੁਲਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਟਿਮ ਗਾਡਵਿਨ ਨੇ ਇਸ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ  ਨਿੱਬੜਨ ਲਈ ਫੌਜ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ।

ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਰਾਤ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ-ਖਸੁੱਟ ਕੀਤੀ ,  ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ,  ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕੂੜੇਦਾਨਾਂ  ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ।  ਪੁਲਿਸਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਦਨ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ 6000 ਵਲੋਂ ਵਧਾਕੇ 16000 ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।

ਦੱਖਣ ਲੰਦਨ  ਦੇ ਕਰੋਇਡਾਨ ਵਿੱਚ 100 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਵਸ ਫਰਨੀਚਰ ਸ਼ਾਪ ਫੂਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।  ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਗ  ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।  ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਧੂੰਆਂ  ਇੰਨਾ ਜਿਆਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਸਪਾਸ  ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸਾਹ  ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਹੋਈ ।  ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 400 ਤੋਂ ਵਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ।  ਇੱਥੇ ਦੀਆਂ ਜੇਲਾਂ ਭਰਨ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਗਿਰਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੰਦਨ  ਦੇ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਵੀਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਟੋਟੇਨਹਮ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਚੈਕਿੰਗ  ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਵੈਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਚੈਕਿੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀ ।ਪੁਲਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ,  ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਵੈਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਮਾਰਕ ਡੁੱਗਨ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਉੱਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ । ਦੋਤਰਫਾ ਫਾਇਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਟੋਟੇਨਹਮ ਨਿਵਾਸੀ ਡੁੱਗਨ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ।  ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੋਲੀ ਕਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਚਲਾਈ ।ਇਸ ਘਟਨਾ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਟੋਟਨਹਮ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਮੁਜਾਹਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ  ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰਾਤ ਦੰਗਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ ।
ਇਸ ਪਛੜੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬਿਆਈ ਮੂਲ  ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਹਨ ।
ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਭਾਵੇਂ  ਇੱਕ ਦੁੱਕਾ ਹਨ ਪਰ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਬਹੁਤ (ਇੰਸ਼ਯੋਰੇਂਸ ਇੰਡਸਟਰੀ  ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ  ਕਰੀਬ 939 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ )ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ .  ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡੇਵਿਡ ਕੈਮਰਨ ਇਟਲੀ ਤੋਂ  ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ  ਹੀ ਛੱਡਕੇ ਦੇਸ਼ ਪਰਤ ਆਏ ਹਨ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਵਲੋਂ ਸੰਸਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਤਰ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ ।

ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਮੌਤ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀ ਭੱਦੀ ਮਿਸਾਲ

ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਵਰਤ ,  ਜੋ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ ।  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਤੁੜਵਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਝੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ .  .  .  ।  ਦੁਸਰੇ ਪਾਸੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਖਨਨ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਚੰਗੁਲ ਤੋਂ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੁੱਧ ਵੀ ਨਾ ਰਹੀ ,  ਜਿਸਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ  ਦੇ ਦਿੱਤੀ ।

ਅਸੀਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ ਮਾਤ੍ਰਸਦਨ  ਦੇ ਸੰਤ ਸਵਾਮੀ  ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦੀ ,  ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਦੇਹਰਾਦੂਨ  ਦੇ ਹਿਮਾਲਾਇਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ।  ਉਸੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ ਸਵਾਮੀ  ਰਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ।  ( ਮਾਤ੍ਰਸਦਨ ਉਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਿਆਵਰਣਵਿਦ ਜੀਡੀ ਅੱਗਰਵਾਲ  ਨੇ ਗੰਗਾ ਉੱਤੇ ਬਣ ਰਹੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦੋਲਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਗੰਗੋਤਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰੀਯੋਜਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ).

ਇੱਕ ਨੇ ਕਾਲੇ ਧਨ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉੱਤੇ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨੇ ਮੈਲੀ ਹੁੰਦੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ ।  ਇੱਕ ਦਾ ਵਰਤ ਤੁੜਵਾਉਣ ਲਈ ਉਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅੱਡੀ ਚੋਟੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਸੁੱਧ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲਈ ।  ਇਸ ਅਨਦੇਖੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਵਾਮੀ  ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ।

34 ਸਾਲ  ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 19 ਫਰਵਰੀ ਤੋਂ ਵਰਤ ਉਤੇ ਸਨ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸੀ ਕਿ ਗੰਗਾ ਕੰਢੇ ਸਾਰੇ ਸਟੋਨ ਕਰੈਸ਼ਰ ਬੰਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ।  12 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਕਰੇਸ਼ਰ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ,  ਲੇਕਿਨ ਇੱਕ ਹਿਮਾਲਿਅਨ ਕਰੇਸ਼ਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚਾਲੂ ਸੀ ।  ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਇਸ  ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਤੇ ਸਨ ।

ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦੀ ਹਾਲਤ ਗੰਭੀਰ  ਹੋਣ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਨਨ - ਫਾਨਨ ਵਿੱਚ ਦੇਹਰਾਦੂਨ  ਦੇ ਹਿਮਾਲਇਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । 2 ਮਈ ਨੂੰ ਉਹ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ ।

ਉੱਤਰਾਂਚਲ  ਦੇ ਸੀ ਐਮ ਰਮੇਸ਼ ਪੋਖਰਿਆਲ ਨਿਸ਼ੰਕ ਨੇ ਰਾਮਦੇਵ ਦਾ ਵਰਤ ਤੁੜਵਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਲੇਕਿਨ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦਾ ਹਾਲਚਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਵੀ ਮੁਨਾਸਿਬ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ।  ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ  ਵੀ ਨਿਗਮਾਨੰਦ  ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ।

 

 

ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 15 ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਾਤ੍ਰਸਦਨ ਨੇ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ ਲੈਂਡ- ਮਾਫੀਆ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਜਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਨੇ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ .

ਸਦਨ  ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਵਾਮੀ  ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਸੰਵੇਦਨਹੀਣਤਾ ਦਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਸੀ ਬੀ ਆਈ ਤੋਂ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ .

ਹਰਦੁਆਰ ਸਿਟੀਜਨ ਕਾਉਂਸਿਲ  ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਜੈ ਵਰਮਾ  ਨੇ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਲਈ ਉਤਰਾਖੰਡ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ,  “ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਤ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਹੈ ,  ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ  ਉੱਤੇ ਗ਼ੌਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ  ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੱਤ  ਲੈਂਡ ਮਾਫੀਆ  ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਦੋਹਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ . ”

ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਦੋਲਨ ਹੋਏ ਹਨ

ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਗੰਗਾ  ਦੇ ਦੋਹਨ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ .  ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤ 72 ਦਿਨ ਅਤੇ 115 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚਲਿਆ ਸੀ .

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ,  ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਿਹ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ .

ਮੈਗਸੇਸੇ ਅਵਾਰਡ  ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਾਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ,  ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ੍ਵਯਮਸੇਵਕ ਸੰਘ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾਚਾਰਿਆ ਵੀ ਨਿਗਮਾਨੰਦ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਕੋਲੋਂ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀ ਮਿਲ ਸਕੀ .

ਭਾਜਪਾ  ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਚੱਲ ਰਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਛੇੜ ਰੱਖੀ ਹੈ .

ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ ਉਮਾ ਭਾਰਤੀ  ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹਰਦੁਆਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਕੁੱਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਵਰਤ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ . ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੀਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਿੱਲੀ ਚੱਲੀ ਗਈ

ਸ੍ਰੋਤ-ਹਿੰਦੀ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬੀ ਬੀ ਸੀ

ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਭੱਟੀ :ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਕਤਲ

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ  ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ  ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਬਾਜ ਭੱਟੀ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਦਹਾੜੇ ਸਰੇਰਾਹ ਹੱਤਿਆ ਸਿਰਫ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ  ਕਿ ਕਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿੰਨੀ ਕਮਜੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ  ,  ਸਗੋਂ ਇਹ ਵੀ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ  ਹੈ  ਕਿ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ  ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਬੇਹੱਦ ਬੁਲੰਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਜਰਦਾਰੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕੰਮੀ  ਹੈ । ਅਤਵਾਦ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ  ਈਸਾਈਆਂ ,  ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ।  ਉਹਨੂੰ  ਆਪਣੇ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਕੇ ਚੁਕਾਉਣੀ ਪਾਈ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹਨੇ ਖੁਦ ਭਵਿੱਖਵਾਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਟੇਪ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ  ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ , “ ਇਹ ਤਾਲਿਬਾਨ ਮੈਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ  ਰਹੇ ਹਨ  ।  ਪਰ ਮੈਂ ਕ੍ਰਾਸ ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਲਈ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।  ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਲਈ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ।”ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਸ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ  ਮਹੀਨਿਆਂ  ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੌਤਾਂ ਵੇਖੀਆਂ  ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤਲੀ ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।

(੨੦੦੯ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਬਾਜ ਭੱਟੀ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵਫਦ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ )

ਇਸ ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਰਵਨਰ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਹੀ ਅੰਗ ਰੱਖਿਅਕ ਨੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ  ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ ਅਤੇ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ  ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਆਇਸ਼ਾ ਬੀਬੀ ਦੀ ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ  ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਹਬਾਜ ਭੱਟੀ  ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਨਾਲ ਸਨ । ਸ਼ੈਰੀ ਰਹਿਮਾਨ ਵੀ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਪੱਖੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੁੱਕ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ  ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ  ਭੱਟੀ  ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ  ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਗਿਆ ਸੀ ,  ਜਦੋਂ ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ । ਤਾਸੀਰ  ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਉੱਤੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ  ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਰਗ ਨੇ ਫੁਲ ਮਾਲਾਂ ਬਰਸਾਈਆਂ ,  ਉਸਦੇ ਕਾਰੇ  ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਸਭਾਵਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ।

ਹੁਣ  ਤਸਲੀਮਾ ਨਸਰੀਨ ਨੇ ਡਾ.ਪਰਵੇਜ ਹੂਦਭਾਈ  ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ । 11 ਜੁਲਾਈ ,  1950 ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਡਾ.  ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਪਰਵੇਜ ਹੂਦਭਾਈ ਮੁਲਕ  ਦੇ ਨਾਮੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ,  ਨਿਬੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ - ਰੱਖਿਆ ਮਾਮਲਿਆਂ  ਦੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਹਨ ।  ਉਹ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਸਥਿਤ ਕਾਇਦੇ ਆਜ਼ਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਫਿਜਿਕਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ  ਦੇ ਹੈਡ ਅਤੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਐਂਡ ਹਾਈ ਏਨਰਜੀ ਫਿਜਿਕਸ  ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹਨ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਸਾਚੂਸੇਟਸ ਇੰਸਟਿਟਿਊਟ ਆਫ ਟੇਕਨਾਲਜੀ ਤੋਂ ਗਰੈਜੁਏਸ਼ਨ  ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਪੀ ਐਚ ਡੀ ਕੀਤੀ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਲੇਕਟਰਾਨਿਕਸ ਦੇ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਲਈ 1969 ਵਿੱਚ ਬਾਕਰ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ।  ਉਥੇ ਹੀ 1984 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਥਮੇਟਿਕਸ  ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਈ ਅਬਦੁਸ ਸਲਾਮ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ।

ਤਾਸੀਰ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ  ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ । ਪੱਤਰ ਦੀ ਇਬਾਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ :-

“ਕੋਈ ਤਾਸੀਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸੋਚਦਾ ਹੋਵੇ ,ਪਰ ਜਿਸ ਵਜ੍ਹਾ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ  ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰਿਆ ਗਿਆ ,  ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ  ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਛਾ ਕੰਮ  ( ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ )  ਸੀ ।  ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਹਤਿਆਰੇ ਨੂੰ ਗਾਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਾਰਸ  ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ।  ਵਕੀਲ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਮੁਜਾਹਰੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀਆਂ ਨੇ ਤਾਸੀਰ ਦੀ ਨਮਾਜ ਏ ਜਨਾਜਾ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਾਥੀ ਆਂਤਰਿਕ ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ  ਰਹਿਮਾਨ ਮਲਿਕ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਇਸ ਵਕਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ  ਝੱਟਕਾ  ਅਤੇ ਕਾਇਰਪਨ ਹੈ ।

"ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ  ਹੈ  ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ ।  ਇੱਕ ਵਕਤ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਕ ਅਤੇ ਮਜਹਬੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਸੀ ।  ਪਰ ਅੱਜ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ । ਨਿਰੋਈ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਧਮਕਾ ਕੇ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਉੱਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ।  ਕੱਲ ਮੈਂ ਈਸ਼ਨਿੰਦਾ ਵਿਵਾਦ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ।

ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਇਲਾਵਾ ਜਮਾਤ - ਏ - ਇਸਲਾਮੀ  ਦੇ ਪ੍ਰਵਕਤਾ ਫਰੀਦ ਪਾਰਚਾ ,  ਸੁੰਨੀ ਤਹਿਰੀਕ  ਦੇ ਮੌਲਾਨਾ ਸਿਆਲਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ।  ਪਿੰਡੀ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ  ਦੇ ਕਾਲਜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ 100 ਸਟੂਡੇਂਟਸ ਬਤੌਰ ਸਰੋਤਾ ਮੌਜੂਦ ਸਨ ।  ਮੈਂ ਇਸ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ ਕਿ ਮਜਹਬੀ ਉਨਮਾਦ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਖਰਾਬੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਰਹੀ ਹੈ ,  ਪਰ ਮੌਲਾਣਿਆਂ  ਨੇ ਇਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ।

"ਮੈਂ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ  ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ,  ਜਿੱਥੇ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ,  ਕਿਹਾ ਗੈਰਮੁਸਲਿਮ ਮੁਲਕ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ,  ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੀ ਹਨ ,  ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ।  ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੌਲਾਣਿਆਂ ਨੇ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਕਾਂ  ਲਈ ਮੌਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ,  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰੋਤਿਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ।  ਤਾਸੀਰ  ਦੇ ਹਤਿਆਰੇ ਕਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਤਤ ਮਿਲੀ।

"ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਵਾਰ ਨਾਲ ਖੂਨਖਰਾਬਾ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੈ। ਮੈਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।ਅਸੀਂ ਸਵਸਥ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹਾਰ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ । ਮੇਰੇ ਕਈ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ  ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹਾਂ ,  ਪਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ?  ਸਾਨੂੰ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਖਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਲੜਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ,  ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਦਾ  ਭਵਿੱਖ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ ।”

ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ  ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਰ  ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ  ,  ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰਾਂ  ਦਾ ਹਨਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ,  ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ।  ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬੇਫਿਕਰ ਹੈ  ।  ਹੁਣ ਕੁੱਝ ਅਰਸਾ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਲਾਮੀ ਕਾਨਫਰੰਸ  ਦੇ 57 ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਣ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨਾਂ  ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਕਦਮ  ਕੱਟੜਤਾ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੇ ਜੋਰ ਦੇਣ  ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ।  ਇਹ ਦੇਸ਼ ਇਸਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਅਤ ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ  ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ।  ਜੇਕਰ ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿੱਕਤਾਂ ਹੋਰ  ਵੱਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ,  ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ  ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਰ  ਵੱਧ ਜਾਂਦੇ ।  ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਦਾਰੀ ਹੈ  ,  ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਕੁੱਝ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ  ਦੇ ਕਬੀਲਾਈ ਇਲਾਕੇ ,  ਉੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਏ ਦਿਨ ਅਮਾਨਵੀ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ।  ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ,  ਸਿਹਤ ,  ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜੀਣ  ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੰਚਿਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।  ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸੋਚ  ਦੇ ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਹਨੇਰਵਾਦ ਦੀ ਹੁਕੂਮਤ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ  ।  ਉਦਾਰਵਾਦੀ ,  ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਵਿਚਾਰਾਂ  ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਅਧਿਕਾਰ ਘੁਲਾਟੀਏ ਇਸ ਵਜ੍ਹਾ ਈਸ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ।  ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ‘ਲੋਕਤੰਤਰੀ’ ਸਰਕਾਰ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਿਫਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ  ,  ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਹ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ  ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਾਮ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਹੀ ।  ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਹਬਾਜ ਭੱਟੀ  ਦੀ ਸਰੇਆਮ ਹੱਤਿਆ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੂੰਡੀ ਮਾਤਰ ਹੈ ,  ਕੱਟੜਤਾ ਦਾ ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਕਿੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ   ਇਸਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਵੀ  ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ।

ਗਾਂਧੀ ਅਤੇ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡਲੀਵ

ਸੰਤਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੰਗਿਆਂ ਦੇ ਸਿਖਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣ ਰਹੇ ਹਨ

ਅਗਰ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣੀ ਹੋਵੇ ਜਿਹੜੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਸਨ ਪਰ ਨੋਬਲ ਨਿਰਣਾ ਕਮੇਟੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹੀ ਤਾਂ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਰ੍ਵਿਵਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਆਉਣਗੇ. ਪਹਿਲਾ ਹੈ ਰੂਸੀ ਰਸਾਇਣ - ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੈਂਡਲੀਵ  ( ਠੀਕ ਉਚਾਰਣ -  ਮੇਂਦੇਲੇਏਵ )  ਜਿਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਲਈ ਦੇਣ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਣ ਹੈ ਅਤੇ ਏਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਿ ਕਿ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ. ਸਗੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਨੋਬਲ ਜੇਤੂ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨੀ ਮੈਂਡਲੀਵ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰਿਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਣੇ. ੧੯੦੬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਚੁਣ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਯਲ ਸ੍ਵੀਡਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਦਖਲ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਕਟਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ.

ਮੈਂਡਲੀਵ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੬੯ ਵਿੱਚ ਆਵਰਤੀ ਸਾਰਣੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ  ।  ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ,  ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਗੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਐਟਮੀ ਭਾਰ  ਦੇ ਆਵਰਤ ਫਲਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।

ਅਰਥਾਤ ਜੇਕਰ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਣੁ ਭਾਰ  ਦੇ ਵਧਦੇ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਤੱਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ ਗੁਣ ਸਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਿਆਦ  ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ।  ਮੇਂਡਲੀਵ ਨੇ ਇਸ ਸਾਰਣੀ  ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੱਤਾਂ  ਦੇ ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਰਾਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ  ਦੇ ਆਵਰਤਕ ਹੋਣ  ਦੇ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ।

ਦੂਸਰਾ ਨਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਸਾਂਤੀ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ ਲਈ ਜਿਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਢੁਕਵੀਂ ਸਖਸੀਅਤ ਅਜੋਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲਭ ਸਕਣਾ ਅਸੰਭਵ ਲੱਗਦਾ ਹੈ.ਗਾਂਧੀ-ਜੀ  ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਾਂਕਿਤ ਹੋਣ  ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਗੌਰ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਕੱਦ  ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਤੱਕ ਵੀ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ .  ਮਨੁੱਖ  ਦੇ ਅਚਾਰ - ਵਿਚਾਰ ਦੀਆਂ ਜੋ ਵੀ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੋਬਲ  ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕਸਵੱਟੀ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ  ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ  ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ  ਦੇ ਅੱਗੇ ਬੌਣੀਆਂ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਈਆਂ .  ਦਰਅਸਲ ਨੋਬਲ  ਦੇ ਨਿਰਣਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਜੀ  ਦੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ  ਦੇ ਬਹੁਆਯਾਮੀ ਪਹਿਲੂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ .  ਉਹ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਧੂ - ਸੰਤ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਦੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇੱਕ ਨੇਤਾ ਦੀ .  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਰੂਪ ਬੇਜੋੜ ਸੀ ਅਤੇ  ਆਪਣੇ ਹੀ ਘੇਰਿਆਂ  ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ .  ਸ਼ਾਇਦ ਨੋਬਲ ਵਰਗੇ ਇਨਾਮ ਅਜਿਹੀਆਂ ਲਾਸਾਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਦਿ ਅੰਤ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਮ ਆਦਮੀ ਬਣੇ ਰਹੇ .

ਨੋਬਲ ਲਈ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਾਲ 1937 , 1938 ,  1939 1947 ਅਤੇ  ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ  ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ 1948 ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ .  ਲੇਕਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀ ਉੱਤੇ ਗੌਰ ਕਰੋ .  1937 ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ  ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੈਕਬ ਵਰਮ ਮਿਉਲਰ ਨੇ ਭਾਰਤ  ਦੇ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਰਕੁਨ  ਅਤੇ ਰਾਜਨੇਤਾ ਦੀ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਿਆ ,  ‘ਉਹ ਅਕਸਰ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਇੱਕ ਆਮ ਨੇਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ .’ ਅਰਥਾਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸੀ . ਚੋਣ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਨਾ ਮਿਲਣ  ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਦੱਸੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ‘ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਨ . ’ ਮਿਉਲਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਗਾਂਧੀ ਜੀ  ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਬਧ ਸ਼ਾਂਤੀਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ  ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਨ੍ਹਾਂ  ਦੇ  ਕੁੱਝ ਅਹਿੰਸਕ ਅੰਦੋਲਨ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਆਤੰਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਣਗੇ . ’ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਸੀ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਅਸਲ ਰਾਜਨੀਤੀਗ ਜਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਨੂੰਨ  ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ,  ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਪ੍ਰਾਥਮਿਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਾਨਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਾਂਗਰਸ  ਦੇ ਅਯੋਜਕ ਸਨ .

ਮਗਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ .  ਅਤੇ ਇਹੀ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਰਸੰਗਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਗੀਆਂ .  ਇਹ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਦਰਅਸਲ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ  ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਗਾਂਧੀ-ਜੀ  ਦੇ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਿੰਨੇ ਬੌਣੇ ਹਨ .

ਖੂਨ ਦੀ ਖਿਚ ਦੀ ਪੁਕਾਰ -ਸ਼ੀਬਾ ਚੀਮਾ

ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ੂਨ ਵਾਜ ਮਾਰੀ ਏ .ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜੋ ਅਮਰੀਕਾ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਗੱਲ ਹੋਈ .ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਸੀ .ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੱਗ ਰਹੇ. ਮੈਂ ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਏ. ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਨਿਕਲ ਆਏ .ਮੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੂੰ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੱਸਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਲਫ਼ਜ਼ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਸਨ. ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਚੋਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਇਕ ਈ ਦੁਆ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸਭ ਦੇ ਵਿਛੜੇ ਮਿਲ ਜਾਣ. ਮੈਂ ਇਹ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛੇਗਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਿਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਏਨੀ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮੁੱਦਤਾਂ ਦੇ ਵਿਛੜੇ ਸੱਜਣ ਮਿਲਾ ਦੇਣਗੇ. ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜਾ  ਖ਼ਾਸ ਫ਼ੋਨ ਸੀ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਮੈਨੂੰ ਏਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਕਿ ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਕ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਏ । ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ  ਸਿੰਘ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਦੇ ਸਕੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇਂ । ਵੰਡ ਨਾਲ਼ ਸਾਡਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ. ਅਸੀਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਣ ਪਾਰੋਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜੋ ਸਿੱਖ  ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਜੜ ਪੁੱਜੜ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਜਾਣਾ ਪਿਆ . ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸਕੇ ਮਾਮਾ ਜੀ ਵੀ ਸਨ ।

ਮੇਰੀ ਤਾਇਆ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਏਸ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਏ । ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਇੰਟਰਨੈੱਟ, ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ , ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਤੇ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹਿੱਸਾ ਏ । ਹੋਇਆ ਇੰਜ ਜੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ਼ ਹੋਇਆ. ਮੈਂ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕੁਝ ਲਿਖਾਂ . ਮੈਂ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਰੇ ਸੀ .ਇਹ ਲੇਖ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਛਪ ਗਿਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਏਸ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਲੇਖ ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਛਪ ਗਿਆ ਤੇ ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੀ ਇਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ । ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਘੇ ਪਿਆਰ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹਿੰਮਤ ਮਿਲੀ ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਲੇਖ '' ਬੂਹੇ ਕਦੇ ਤੇ ਖੁੱਲਣਗੇ '' ਲਿਖਿਆ.ਏਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮਜ਼ਹਬ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਉੱਤੇ ਵੰਡੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ. ਏਸ ਲੇਖ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਪਈ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਤੇ ਪੱਤੇ ਦਾ ਇਲਮ ਨਹੀਂ ਏ .ਮੇਰਾ ਇਹ ਲੇਖ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਛਪਣ ਮਗਰੋਂ ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ ਵਿਚ ਵੀ ਛਪ ਗਿਆ । ਅਜੀਤ ਵੀਕਲੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨਾ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਐਡੀਸ਼ਨ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨਿਆ  ਤੋਂ ਵੀ ਛਪਦਾ ਏ. ਏਸ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਇਹ ਲੇਖ ਮੇਰੀ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਂਝਾ ਪੰਜਾਬ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਪੱਕੀ ਮੈਂਬਰ ਤੇ ਲਿਖਾਰੀ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਨੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ. ਉਹਨੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਲੇਖ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਿਆਂ  ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਕਿਹਾ. ਉਹਦੀਆਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਪੱਕੀ ਸਹੇਲੀ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਵੀ ਏ ਜੋ ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ ਰਹਿੰਦੀ ਏ .ਜਦੋਂ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨ  ਖੜੇ ਹੋਏ. ਉਹ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਜੀ ਮੇਰੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਕਜ਼ਨ ਦੀ ਮਾਸੀ ਸੱਸ ਏ.ਹਰਿੰਦਰ ਇਹ ਗੱਲ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਗੁਲਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਮੇਰਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ. ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਹਰਿੰਦਰ ਦੀ ਦੋਸਤ ਬਣਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ ਛੇਤੀ ਈ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਹਰਿੰਦਰ ਨਾਲ਼ ਪੱਕੀ ਦੋਸਤੀ ਹੋ ਗਈ. ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਤਾਇਆ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ. ਮੈਂ ਹਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਨੰਬਰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਤਾਇਆ ਜੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣ. ਹਰਿੰਦਰ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਫੇਰ ਹਰਿੰਦਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਸਗੋਂ ਨਾਲ਼ ਅਜੀਤ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਲੇਖ ਛਪੇ ਸਨ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਮੈਂ ਹਰਿੰਦਰ ਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਏਸ ਮਗਰੋਂ ਮੇਰੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਬੜੇ ਔਖੇ ਤੇ ਡਾਢੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਲੰਘੇ । ਫਿਰ ਉਹ ਦਿਨ ਵੀ ਆ ਗਿਆ । ਇਕ ਦਿਨ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ ਤੇ ਮੈਂ ਬੜੇ ਧੁੜਕੂ ਨਾਲ਼ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਅੱਗੋਂ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ : ''ਸ਼ੀਬਾ ਪੁੱਤਰ ਕੀ ਹਾਲ ਏ '' ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਹੀ। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਐਸੀਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ. ਤਾਇਆ ਜੀ ਮੇਰੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ : '' ਪੁੱਤਰ ਤੂੰ  ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਏ '' ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਕਿਹਾ : '' ਤਾਇਆ ਜੀ ਮੈਂ ਲਿਖਣਾ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਆਂ ਇਸੇ ਲਿਖਾਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਮਿਲਾਇਆ ਏ'' ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ।

.ਤਾਇਆ ਜੀ ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸ ਗਏ । ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਜੀਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਚਾਮਲ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਘਰ ਵਿਚ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਲਾ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ । ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਏ ਪਈ ਜਦੋਂ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਥਰੂਆਂ ਨਾਲ਼ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਾਡੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਗ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕਦੇ । ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਾਡਾ ਸਿੱਖ  ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰੋਂ ਇੰਜ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਦੇਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਤੇ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਸੀ ਇਹਨੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ. ਇੰਝ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਿਸਮ ਚੋਂ ਸਾਰਾ ਖ਼ੂਨ ਕੱਢ ਲਿਆ ਹੋਵੇ । ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਦੇਸੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੀ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਜਾਬ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਇਥੋਂ ਜਾਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ ਸਨ । ਪਰ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਕਬੀਲੇ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਈ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇ ਸਾਡੇ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਸਾਂ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ  ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਠੰਢੇ ਸਾਹ ਭਰਦੇ ਨਾਲੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਂਦੇ ਸਨ । ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੈਂਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਚੋਖੀ ਵਿਗੜ ਗਈ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਏ ਪਈ ਜਦੋਂ ਅੱਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਬਹੁਤ ਯਾਦ ਆਏ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਯਾਦ ਨੇ  : '' ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਏ ਮੈਂ ਹਰਕੀਰਤ  ਦੇ ਕੋਲ਼ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਓਥੇ ਮੇਰਾ ਇਲਾਜ ਵੀ ਸਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਨਾਲ਼ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲ ਵੀ ਲਵਾਂਗਾ'' ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਆਪਣੀ ਇਹ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਈ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰ ਗਏ । ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਪਈ ਇਨਸਾਨ ਭਾਂਵੇਂ ਕਿੱਥੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਔਖੇ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਈ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ।

ਅੱਜ ਤਾਇਆ ਜੀ ਹਰਕੀਰਤ  ਸਿੰਘ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋ ਰਹੀ ਏ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਇੰਜ ਲਗਦੀ ਏ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਸੀ .ਤਾਇਆ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰੇ ਅੱਬਾ ਜੀ ਦੀ ਰੂਹ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਸਕੂਨ ਮਿਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ । ਭਾਵੇਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਸੌ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਤੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਖ਼ੂਨ ਖ਼ੂਨ ਈ ਰਹਿੰਦਾ ਏ .ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਏ ਤੇ ਨਾਲ਼ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਇਕੱਲੇ ਦਿਲ ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆ ਰਹੀ ਏ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਫ਼ਾਸਲੇ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ । ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਏਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਉੱਘੜ ਕੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਈਆਂ ਨੇ. ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ ਏ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਏਸ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਤੇ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ । ਏਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹਿਸਾਨਮੰਦ ਰਵਾਂਗੀ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਹੀਰੋ ਸਮਝਦੀ ਆਂ। ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਛੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਆਂ. ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਦੋ ਵਿਛੜੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਂਦਾ ਏ ਉਹ ਹੀਰੋ ਏ . ਨਾਲ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਦੋ ਆਮ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾਇਆ ਸਗੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵਿਛੜੇ ਖ਼ੂਨ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾਇਆ ਏ. ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ ਤੇ ਹਰਿੰਦਰ ਅਟਵਾਲ ਤਰਾਂ ਜੇ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਛੜੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਵੀ ਕਰੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਹਗਾ ਬਾਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਦੂਜੀ ਗਲ ਲਫ਼ਜਾਂ  ਦੀ ਸਚਾਈ ਦਾ ਜਾਦੂ ਏ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਵਿਛੜੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਖ਼ੂਨ ਦੀ ਖਿੱਚ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੀ । ਪਿਆਰ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਕਤ( ਸ਼ਕਤੀ )ਤੇ ਜਾਦੂ ਹੁੰਦਾ ਏ ਇਹ ਪੁਕਾਰ ਤੇ

ਸੱਤ ਅਸਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੀਰ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਏ ਵਾਹਗੇ ਬਾਡਰ ਇਹਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕੀ ਨੇਂ। ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਇਕੋ ਤਾਂ ਖ਼ੂਨ ਆਂ.